अडियो, आरोप र ‘नेरेटिभ’को खेल: शेखर–गगन भिडाउने नियोजित षड्यन्त्र?
कागजपत्र |
काठमाडाैं – नेपाली कांग्रेसभित्र नेतृत्व, दिशा र भावी संरचनाबारे बहस चर्किरहेका बेला एउटा अडियो सार्वजनिक हुन्छ। समाचारमा डा. शेखर कोइरालाको सचिवालयसँग जोडिएको नाम उल्लेख गरिन्छ र पार्टी सभापति गगन कुमार थापालाई निर्वाचनमा हराउने ‘मोबिलाइजेशन’को आरोप लगाइन्छ। समाचार बाहिरिन्छ, सामाजिक सञ्जाल तताउँछ, र पार्टीभित्र सन्देहको बीउ रोपिन्छ।
तर केही घण्टामै स्वकीय सचिव दिनेशचन्द्र थपलियाको खण्डन आउँछ— आरोप ‘पूर्णतः तथ्यहीन, भ्रामक र कपोलकल्पित’ । अडियोको स्वतन्त्र फोरेन्सिक परीक्षण गर्नेसम्मको तयारी व्यक्त गरिन्छ। यहाँबाट कथा नयाँ मोडमा प्रवेश गर्छ। प्रश्न उठ्छ— के यो केवल समाचार हो, कि नियोजित रूपमा तयार पारिएको राजनीतिक ‘नेरेटिभ’?
समय किन महत्वपूर्ण छ?
राजनीतिमा समय आफैं सन्देश हुन्छ। कांग्रेसभित्र शक्ति–सन्तुलन पुनर्संरचनाको बहस चलिरहेको बेला, सम्भावित भावी नेतृत्वका नामहरू चर्चामा रहँदा, र संगठनभित्र ध्रुवीकरणको मनोविज्ञान सक्रिय भइरहँदा यस्तो सामग्री सार्वजनिक हुनु संयोग मात्र मान्न गाह्रो छ।
शेखर कोइराला र गगन थापा— दुवै कांग्रेसभित्र वैचारिक बहस र पुस्तान्तरणको प्रतीक मानिन्छन्। दुवैबीच स्वस्थ प्रतिस्पर्धा स्वाभाविक हो; तर प्रतिस्पर्धालाई द्वन्द्वको रूपमा चित्रित गर्नु भने अलग रणनीति हो।
अडियोभन्दा ठूलो प्रश्न
अडियो वास्तविक हो कि होइन— त्यो प्राविधिक परीक्षणले बताउला। तर त्योभन्दा ठूलो प्रश्न हो, किन कुनै अपुष्ट सामग्रीलाई तुरुन्तै राजनीतिक अर्थ दिएर सार्वजनिक गरियो?
राजनीतिमा ‘डिभाइड एन्ड रुल’ नयाँ रणनीति होइन। नेतृत्वबीच अविश्वास सिर्जना गरिदिने, समर्थकलाई भावनात्मक बनाइदिने, र संगठनलाई रक्षात्मक अवस्थामा धकेलिदिने— यी सबै परिणाम एउटै ‘नेरेटिभ’बाट सम्भव हुन्छन्।
यदि अडियो प्रमाणित भयो भने दोषीमाथि कारबाही अनिवार्य हुनुपर्छ। तर यदि यो सामग्री नियोजित रूपमा तयार पारिएको वा सन्दर्भविहीन ढंगले प्रस्तुत गरिएको हो भने त्यसले केवल एउटा व्यक्तिको प्रतिष्ठा मात्र होइन, समग्र पार्टीको संस्थागत विश्वासलाई क्षति पुर्याउँछ।
नेतृत्व भिडाउने राजनीति
कांग्रेसजस्तो पुरानो लोकतान्त्रिक पार्टीमा नेतृत्वबीच बहस स्वाभाविक हो। तर बहसलाई षड्यन्त्रको रंग दिएर सार्वजनिक गरिँदा त्यसको प्रभाव दीर्घकालीन हुन्छ।
आजको डिजिटल युगमा अडियो–भिडियो सजिलै सम्पादन हुन्छन्, सन्दर्भ काटिन्छ, र भावनात्मक शीर्षकमार्फत जनमत प्रभावित गरिन्छ। यही प्रवृत्तिले राजनीतिक संवादलाई तथ्यबाट टाढा र सनसनीतिर धकेलिरहेको छ।
शेखर र गगन— दुवै नेताले सार्वजनिक रूपमा पार्टी एकता र संस्थागत सुधारको कुरा गर्दै आएका छन्। यस्तो अवस्थामा उनीहरूलाई आमनेसामने भिडाउने प्रयास कसको हितमा छ? पार्टीको, कि बाह्य शक्तिको?
निष्कर्ष : सत्यको परीक्षा
यो प्रकरण केवल अडियोको सत्य–असत्यको प्रश्न होइन; यो राजनीतिक संस्कृतिको परीक्षा हो। आरोपको राजनीति गर्ने कि प्रमाणको? विभाजनको कथा लेख्ने कि एकताको?
यदि कांग्रेसभित्रको प्रतिस्पर्धालाई स्वस्थ बहसको रूपमा अघि बढाउन सकियो भने पार्टी बलियो हुन्छ। तर यदि नियोजित रूपमा नेतृत्व भिडाउने खेल चलिरह्यो भने त्यसको लाभ पार्टीभन्दा बाहिरका शक्तिले उठाउनेछन्।
