भीष्मराज आङ्देम्बे : नेता मात्र होइनन्, अब कांग्रेसका ‘राजनेता’ !

जनजाति समुदायबाट उदाएको राष्ट्रिय नेतृत्वको नयाँ सम्भावना – भीष्मराज आङ्देम्बे

नेपालको संसद् केवल कानून निर्माण गर्ने थलो मात्र होइन, राष्ट्रिय स्वाभिमान, लोकतान्त्रिक मूल्य र जनभावनाको प्रतिनिधित्व गर्ने सर्वोच्च राजनीतिक मञ्च पनि हो। यस्ता मञ्चमा कहिलेकाहीँ यस्ता आवाजहरू उठ्छन्, जसले तत्कालीन राजनीतिक बहसलाई मात्र होइन, भविष्यको राजनीतिक दिशालाई समेत प्रभाव पार्ने सामर्थ्य राख्छन्। प्रतिनिधिसभामा नेपाली कांग्रेसका संसदीय दलका नेता भीष्मराज आङ्देम्बेले हालै गरेको करिब ४० मिनेट लामो सम्बोधन यस्तै एउटा राजनीतिक हस्तक्षेपका रूपमा स्मरणीय बन्न पुगेको छ।

सत्तापक्षका १८२ सांसद र दुईतिहाइको सरकार सामु प्रतिपक्षको एउटा खम्बाजस्तै उभिएर उनले प्रस्तुत गरेको तर्क, तथ्य र राष्ट्रहितप्रतिको प्रतिबद्धताले संसद्को ध्यान मात्र तानेन, सत्ता पक्षलाई समेत गम्भीर आत्मसमीक्षा गर्न बाध्य बनाएको देखियो। विशेषगरी प्रधानमन्त्री बालेन साहले नेपालको सीमासम्बन्धी विषयमा दिएको अभिव्यक्तिपछि देशको राजनीतिक वृत्तमा अनेक प्रश्न उठिरहेका बेला नेपाली कांग्रेसले औपचारिक धारणा सार्वजनिक गर्न नसकेको अवस्थामा संसदीय दलको नेताको हैसियतबाट आङ्देम्बेले दिएको स्पष्ट सन्देशले कांग्रेसभित्रको नेतृत्व क्षमताको नयाँ बहस जन्माएको छ।

संसदमा उनको प्रस्तुतिले एउटा महत्वपूर्ण तथ्य उजागर गर्‍यो—राजनीतिमा पदभन्दा पनि दृष्टिकोण, अध्ययन र राष्ट्रप्रतिको निष्ठाले नेताको उचाइ निर्धारण गर्छ। उनले आफ्नो अभिव्यक्तिमा न त व्यक्तिगत आक्रमणको सहारा लिए, न त सस्तो लोकप्रियताको खोजी गरे। बरु राष्ट्रिय स्वाभिमान, संवैधानिक जिम्मेवारी र लोकतान्त्रिक उत्तरदायित्वको पक्षमा उभिएर सशक्त तर्क प्रस्तुत गरे। यही कारण धेरै राजनीतिक विश्लेषकहरूले उनको उक्त प्रस्तुतिलाई केवल प्रतिपक्षी नेताको भाषण नभई एक जिम्मेवार राजनेताको हस्तक्षेपका रूपमा हेर्न थालेका छन्।

भीष्मराज आङ्देम्बेको राजनीतिक यात्रा पनि संघर्ष, संगठन र जनसम्पर्कमा आधारित छ। नेपाली कांग्रेसभित्र लामो समयदेखि सक्रिय रहँदै आएका उनले संगठन निर्माणदेखि संसद्को प्रभावकारी भूमिकासम्म आफ्नो क्षमता प्रमाणित गरेका छन्। उनी विवादभन्दा बढी संवादमा विश्वास गर्ने नेता मानिन्छन्। यही विशेषताले आज विभाजित मानसिकतामा अल्झिएको कांग्रेसलाई एकताबद्ध गर्न सक्ने सम्भावित व्यक्तित्वका रूपमा उनलाई अगाडि ल्याइरहेको छ।

नेपाली कांग्रेस अहिले वैचारिक अन्योल, गुटगत प्रतिस्पर्धा र नेतृत्वको संक्रमणकालबाट गुज्रिरहेको छ। पार्टीभित्र नयाँ पुस्ताको अपेक्षा र पुरानो पुस्ताको प्रभावबीच सन्तुलन खोज्ने प्रयास जारी छ। यस्तो अवस्थामा सबै पक्षलाई स्वीकार्य, तुलनात्मक रूपमा विवादरहित र संगठनात्मक अनुभव भएको नेतृत्वको आवश्यकता झन् बढेको छ। भीष्मराज आङ्देम्बे त्यस आवश्यकतासँग मेल खाने नाम बन्न थालेका छन्।

निश्चय नै यसको उत्तर समय, पार्टीको आन्तरिक लोकतन्त्र र राजनीतिक परिस्थितिले दिनेछ। तर यति भने स्पष्ट छ कि पछिल्लो समय उनले प्रदर्शन गरेको राजनीतिक परिपक्वता, संसदीय दक्षता र राष्ट्रिय मुद्दामा देखाएको अडानले उनको कदलाई उल्लेखनीय रूपमा उचो बनाएको छ।

विशेष गरी जनजाति समुदायबाट आएको नेतृत्वका रूपमा उनको उपस्थितिले कांग्रेसलाई समावेशी चरित्रलाई अझ बलियो बनाउने अवसर पनि दिन सक्छ। नेपाली कांग्रेसले सधैं लोकतन्त्र, समावेशिता र राष्ट्रिय एकताको पक्षमा आफूलाई उभ्याउँदै आएको छ। यदि पार्टीले भविष्यको नेतृत्व चयन गर्दा क्षमता, इमानदारी र राष्ट्रिय दृष्टिकोणलाई प्राथमिकता दिने हो भने आङ्देम्बे स्वाभाविक रूपमा चर्चाको केन्द्रमा आउनेछन्।

आज प्रश्न उठ्न थालेको छ—देशप्रेम बाहेक कुनै व्यक्तिगत स्वार्थ नदेखिने, संसद्मा प्रभावशाली भूमिका निर्वाह गरिरहेका, संगठनभित्र तुलनात्मक रूपमा स्वीकार्य र राष्ट्रिय मुद्दामा स्पष्ट धारणा राख्ने भीष्मराज आङ्देम्बेलाई नेपाली कांग्रेसको आगामी सभापतिको रूपमा किन नहेर्ने ? अझ, आगामी आम निर्वाचनका लागि प्रधानमन्त्रीको सम्भावित उम्मेदवारका रूपमा किन तयार नगर्ने ?

निश्चय नै यसको उत्तर समय, पार्टीको आन्तरिक लोकतन्त्र र राजनीतिक परिस्थितिले दिनेछ। तर यति भने स्पष्ट छ कि पछिल्लो समय उनले प्रदर्शन गरेको राजनीतिक परिपक्वता, संसदीय दक्षता र राष्ट्रिय मुद्दामा देखाएको अडानले उनको कदलाई उल्लेखनीय रूपमा उचो बनाएको छ।

नेता धेरै हुन्छन्, तर राजनेता कम जन्मिन्छन्। राजनेता त्यो हो, जसले पार्टीभन्दा माथि राष्ट्रलाई, लोकप्रियताभन्दा माथि जिम्मेवारीलाई र व्यक्तिगत महत्वाकांक्षाभन्दा माथि राष्ट्रिय हितलाई राख्छ। संसदमा भीष्मराज आङ्देम्बेले देखाएको भूमिकाले उनी त्यस दिशातर्फ अघि बढिरहेको संकेत दिएको छ।

त्यसैले कांग्रेसभित्र आज उठ्न थालेको एउटा प्रश्न अस्वाभाविक होइन—के आगामी महाधिवेशनले भीष्मराज आङ्देम्बेलाई पार्टी एकताको प्रतीक र भविष्यको सभापतिको रूपमा अगाडि ल्याउनेछ ? यदि कांग्रेसले एकता, समावेशिता र राष्ट्रिय जिम्मेवारीको नयाँ अध्याय खोजिरहेको छ भने त्यस बहसको केन्द्रमा भीष्मराज आङ्देम्बेको नाम रहने सम्भावना दिनप्रतिदिन बलियो बन्दै गएको छ।