भारतमा इन्धनकाे मूल्य फेरि बढ्यो

भारत – मध्यपूर्वमा जारी युद्धका कारण विश्व आपूर्ति शृङ्खलामा परेको दबाबबीच भारतका सरकारी इन्धन कम्पनीहरूले पेट्रोल र डिजेलको मूल्य फेरि बढाएका छन् । पछिल्लो १० दिनमा चौथो पटक गरिएको मूल्यवृद्धिले देशको इन्धन बजारमा निरन्तर अस्थिरता देखिएको छ ।

फेब्रुअरीमा युद्ध सुरु भएयता भारतमा अटोमोबाइल इन्धनको मूल्य करिब पाँच प्रतिशतले बढिसकेको छ । इरान र हर्मुज जलघाँटी क्षेत्रमा बढ्दो तनावले विश्व ऊर्जा आपूर्तिको प्रमुख मार्गमा अवरोध सिर्जना गरेपछि यसको प्रत्यक्ष असर देखिएको हो । उक्त क्षेत्र विश्वको प्रमुख ऊर्जा ढुवानी कोरिडोरमध्ये एक मानिन्छ ।

विश्वको तेस्रो ठूलो तेल खरिदकर्ता भारतले आफ्नो कच्चा तेलको करिब आधा हिस्सा यही संवेदनशील जलमार्गबाट आयात गर्छ । आपूर्ति जोखिम बढेसँगै देशभित्र मूल्य समायोजनको दबाब पनि बढ्दै गएको छ । पछिल्लो मूल्य समायोजनपछि देशभर इन्धनको दरमा औसत दुई रुपैयाँभन्दा बढी वृद्धि भएको छ । राजधानी नयाँदिल्लीमा पेट्रोलको मूल्य ९९.५ रुपैयाँबाट बढेर १०२.१२ रुपैयाँ पुगेको छ भने डिजेलको मूल्य ९५.२० रुपैयाँमा पुगेको छ ।

यो मूल्यवृद्धि प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले विदेशी मुद्रा सञ्चिति जोगाउन इन्धन खपतमा नियन्त्रण आवश्यक रहेको बताएको केही दिनपछि आएको हो । उनले आयातमा हुने उच्च खर्च व्यवस्थापनका लागि उपभोगमा अनुशासन आवश्यक रहेको संकेत गरेका थिए ।

यसैबीच भारतले मध्यपूर्वबाट हुने आपूर्तिमा आएको कमी पूर्ति गर्न रूसबाट कच्चा तेल आयात बढाएको छ । जहाज ट्र्याकिङ तथा आयात तथ्याङ्कअनुसार प्रतिबन्धपछि प्राप्त अस्थायी अमेरिकी छुटको उपयोग गर्दै भारतले वैकल्पिक स्रोततर्फ ध्यान केन्द्रित गरेको देखिन्छ ।

ऊर्जा आपूर्तिमा परेको दबाबबारे प्रतिक्रिया दिँदै पेट्रोलियम तथा प्राकृतिक ग्यासमन्त्री हरदीप सिंह पुरीले तेल कम्पनीहरू ठूलो आर्थिक दबाबमा रहेको बताएका छन् । उनका अनुसार कम्पनीहरूले दैनिक करिब १२ करोड अमेरिकी डलरसम्मको घाटा व्यहोर्नु परिरहेको छ, तर त्यसका बाबजुद देशमा निर्बाध ऊर्जा आपूर्ति सुनिश्चित गरिएको दाबी गरिएको छ ।

मध्यपूर्वीय युद्धले अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा अस्थिरता बढाइरहेको बेला भारतले आन्तरिक मूल्य समायोजनसँगै वैकल्पिक आपूर्ति स्रोत विस्तारलाई समानान्तर रूपमा अघि बढाइरहेको छ ।